ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 13 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Γεγονότα στις 13 Ιανουαρίου
1519: Η κυβέρνηση του Παναμά αποφασίζει τον αποκεφαλισμό του Ισπανού εξερευνητή Βάσκο Μπαλμπόα (43 χρ.) του πρώτου ευρωπαίου που είδε τον Ειρηνικό Ωκεανό (Σεπτέμβριος 1513), για να απαλλαγεί από την παρουσία του. Η δίκη ήταν στημένη.
1602: Ο Ουίλιαμ Σέξπιρ δημοσιεύει το έργο του «οι εύθυμες κυράδες του Ουίντσορ»
1610: Ο Γαλιλαίος ανακαλύπτει την Καλλιστώ, τον τέταρτο δορυφόρο του πλανήτη Δία.
1822: Η Α’ εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου καταργεί τα σύμβολα και τη σημαία της Φιλικής Εταιρείας. Καθιερώνει τη γαλανόλευκη ως σημαία της επανάστασης.
1842: Ο Γουίλιαμ Μπρίντον, ένας χειρούργος γιατρός, φθάνει στο οχυρό του Τζαλαλαμπάντ. Είναι ο μόνος από τους 16.500 Άγγλους στρατιώτες που σώθηκε από την οργή των Αφγανών στη διάρκεια του πρώτου αφγανο-αγγλικού πολέμου.
1893: Ο Κέϊρ Χάρντι ιδρύει το βρετανικό εργατικό κόμμα.
1898: Ο Εμίλ Ζολά δημοσιεύει στην εφημερίδα «Οσόρ» (Αυγή) το άρθρο «κατηγορώ» με το οποίο κατηγορούσε τη Γαλλική κυβέρνηση για την συγκάλυψη στην υπόθεση Ντρέϊφους.

1903: Ο σουλτάνος του Μαρόκου δραπετεύει από το Φεζ. Οι αυτοκρατορικές δυνάμεις νικήθηκαν από τον διεκδικητή του θρόνου.
1910: Για πρώτη φορά μεταδίδεται ραδιοφωνικά όπερα. Ο Ραδιοφωνικός σταθμός της Νέας Υόρκης συνδέεται με την όπερα της πόλης για την παρουσίαση των έργων «Παλιάτσοι» και «Καβαλερία Ρουστικάνα».
1915: Σεισμός στο Αβετζάνο της Ιταλίας σκοτώνει 30.000 άτομα.
1923: Πέντε χιλιάδες άνδρες των ταγμάτων εφόδου του Αδόλφου Χίτλερ κάνουν την πρώτη επίσημη εμφάνισή τους στη Γερμανία. Παρελαύνουν στους δρόμους του Βερολίνου ενώ ο ηγέτης τους καταγγέλει τη Δημοκρατία.
1925: Η Αστυνομία Πόλεων αναλαμβάνει την τήρηση της τάξεως στην Αθήνα.
1927: Ο Υπουργός οικονομικών της Μεγάλης Βρεττανίας Ουίστων Τσώρτσιλ επισκέπτεται την Αθήνα.
1928: Στη Νέα Υόρκη η Τζένεραλ Μότορς παρουσιάζει τα νέα τηλεοπτικά της προϊόντα
1930: Ο Μίκι Μάους κάνει την πρώτη του εμφάνιση ως «κόμικ»
Τέσσερα καρεδάκια από τις πρώτες ιστορίες του διασημότερου...ποντικού
1935: Με συντριπτική πλειοψηφία (90,3%)οι κάτοικοι του κρατιδίου του Σάαρ τάσσονται υπέρ της ενσωμάτωσής τους στη Γερμανία.
1938: Η Αγγλικανική εκκλησία δέχεται την θεωρία της εξέλιξης.
1941: Φθάνει στην Αθήνα για συνομιλίες ο αρχηγός των συμμαχικών δυνάμεων Μέσης Ανατολής στρατάρχης Πέρσιβαλ Ουέϊβελ. Στις συνομιλίες έγινε γνωστό ότι οι Αγγλοι δεν μπορούσαν να διαθέσουν άλλες δυνάμεις στο ελληνικό μέτωπο και η χώρα θα έπρεπε ν’ αντιμετωπίσει μόνη της την επερχόμενη Γερμανική εισβολή.
1942: Με το προεδρικό διάταγμα 9066 επιβάλλονται ασφυκτικοί περιορισμοί στους ιαπωνικής καταγωγής αμερικανούς πολίτες. Περίπου 110.000 άτομα κλείνονται σε στρατόπεδα, ενώ εγκαταλείψουν τα σπίτια τους όλοι οι ιαπωνικής καταγωγής υπήκοοι στις πολιτείες της Καλιφόρνιας, του Όρεγκον και της Ουάσιγκτων, εξ αιτίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της πολεμικής αναμέτρησης των ΗΠΑ με την Ιαπωνία. Το 1998 ο αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν ζήτησε συγνώμη εκ μέρους του Έθνους από τους πολίτες αυτούς που έχασαν τις περιουσίες τους και υποχρεώθηκαν να ζήσουν σε άλλες περιοχές.

Φωτογραφία ντοκουμέντο από τις συγκεντρώσεις αμερικανών, ιαπωνικής καταγωγής, για τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
1943: Στη Λιβύη οι δυνάμεις των Ελευθέρων Γάλλων του στρατηγού Λεκρέρκ ενώνονται με τις βρετανικές δυνάμεις που διοικούσε ο Μοντγκόμερι.
1945: Στη Μόσχα ο Προκόφιεφ παρουσιάζει σε παγκόσμια πρώτη την 5η Συμφωνία του.
1953: Ο στρατάρχης Τίτο εκλέγεται Πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας.
1958: Ο στρατηγός Ντε Γκολ δίνει αμνηστία σε 130 αλεγερινούς καταδίκους.
1963: Έπειτα από πραξικόπημα δολοφονείται ο Πρόεδρος του Τόγκο Σιλβάνο Ολίμπιο,
1964: Ο Κάρολ Βοτίλα, μετέπειτα Πάπας Ιωάννης Παύλος ΙΙ διορίζεται Αρχιεπίσκοπος Κρακοβίας.
1966: Ένας μαύρος δισέγγονος δούλου, ο Ρόμπερτ Ουίβερ γίνεται ο πρώτος μαύρος υπουργός των ΗΠΑ. Ανέλαβε το Υπουργείο Οικισμού.

1968: Ο Φιντέλ Κάστρο προτίνει στις ΗΠΑ να ελευθερώσει εκατό πολιτικούς κρατούμενους της απολύτου επιλογής τους φθάνει να μεταφερθεί στη χώρα του η σωρός του επαναστάτη Ερνέστο Τσε Γκεβάρα που σκοτώθηκε στα βουνά της Βολιβίας.
1982: Αεροσκάφος της «Air Florida» συντρίβεται λίγο μετά την απογείωσή του από το αεροδρόμιο της Ουάσιγκτων σε γέφυρα του ποταμού Πότομακ. Σκοτώνονται 78 άτομα στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τέσσερις οδηγοί αυτοκινήτων που βρισκόντουσαν στη γέφυρα. Την ίδια μέρα εκτροχιάζεται συρμός του μετρό και σκοτώνονται τρία άτομα.
1983: Κινδυνεύει με κατάρρευση ο ναός του Επικουρίου Απόλλωνα στην Ολυμπία.
1991: Ο Μάριο Σοάρες επανεκλέγεται πρόεδρος στη Πορτογαλία.
1992: Η Ιαπωνία ζητά συγνώμη από τη Κορέα για τις χιλιάδες Κορεάτισες που στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υποχρεώθηκαν να ικανοποιούν σεξουαλικά τους στρατιώτες της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου.
1993: Αποφυλακίζεται ο Εριχ Χόνεκερ, πρώην ηγέτης της Ανατολικής Γερμανίας και καταφεύγει στη Χιλή.
1999: Ο εισαγγελέας Θεσσαλονίκης ασκεί ποινική δίωξη κατά του βουλευτή της Ν.Δ Βασίλη Γιοβανούδα που κατηγορείται ότι χτύπησε και απείλησε την πρώην φίλη του Μαρία Καταβάτη.
2001: Δικαστήριο του Ιράν καταδικάζει επτά άτομα σε ποινές έως και δέκα ετών επειδή παρακολουθούσαν σεμινάριο στο Βερολίνο με θέμα τις μεταρρυθμίσεις στη χώρα και το ρόλο του ισλαμικού κλήρου στη πολιτική ζωή.
2001: Από σεισμό στο Ελ Σαλβαδόρ σκοτώνονται περισσότερα από 800 άτομα.

Γεννήσεις στις 13 Ιανουαρίου
1859: Κωστής Παλαμάς, έλληνας ποιητής. Γεννήθηκε στη Πάτρα. Μεταξύ των άλλων έγραψε και τους στίχους του Ολυμπιακού Ύμνου. Πέθανε στην Αθήνα της Κατοχής στις 27 Φεβρουαρίου 1943 και η κηδεία του ήταν η αφορμή για ένα ακόμα αντιναζιστικό ξέσπασμα.
Περισσότερα για τον Παμαλά http://www.haef.gr/chilias/greek/lit/palamas/palamas.htm
1910: Γιάννης Τσαρούχης, έλληνας ζωγράφος και σκηνοθέτης. Πέθανε στις 20 Ιουλίου 1989
Δείτε από το αρχείο της ΕΡΤ αφιέρωμα στον Γιάννη Τσαρούχη http://www.ert-archives.gr/wpasV2/public/p02-view.aspx?titleid=0000004887&action=mView&mst=00:00:00:00
1919: Ρόμπερτ Στακ, αμερικανός ηθοποιός. Έγινε διάσημος ενσαρκώνοντας τον επιθεωρητή Ελιοτ Νες στην τηλεοπτική σειρά «Οι αδιάφθοροι». Πέθανε στις 14 Μαίου 2003.
Δείτε ένα απόσπασμα από την τηλεοπτική σειρά http://www.youtube.com/watch?v=jHAZWdUcn9A

Θάνατοι στις 13 Ιανουαρίου
1691: Τζορτζ Φοξ (67 χρ.), βρετανός ιεραπόστολος, ιδρυτής της αίρεσης «Κοινωνία των Φίλων» (κουάκερος). Είχε γεννηθεί τον Ιούλιο του 1624.


1853: Θεόφιλος Καίρης (69 χρ.), έλληνας διαφωτιστής, φιλόσοφος, δάσκαλος του γένους και πολιτικής. Γεννήθηκε στην Ανδρο στις 19 οκτωβρίου 1784.
1929: Μάρσαλ Γουάϊτ Ερπ, αμερικανός. Μαζί με τ’ αδέλφια του εξόντωσε την συμμορία των Κλάντον στην περιοχή Ο.Κ.Κόραλ. Είχε γεννηθεί στις 19 Μαρτίου 1848.
1931: Σοφία, βασίλισσα της Ελλάδας, σύζυγος του βασιλέα Κωνσταντίνου. Υπέφερε από καρκίνο. Μεταφέρθηκε από την Φλωρεντία στη Φρανκφούρτη για εγχείρηση. Από τα έξι παιδιά της τα πέντε στέφθηκαν βασιλιάδες έστω και για μικρό χρονικό διάστημα.
1941: Τζέϊμς Τζόϊς (59 χρ.), ιρλανδοαμερικανός συγγραφέας. Γνωστότερό του έργο «η Οδύσσεια». Είχε γεννηθεί στις 2 Φεβρουαρίου 1882.
1988: Τσιάνγκ Τσινγκ Κούο, γιός του Τσάνγκ Κάϊ Τσεκ και πρόεδρος της Ταϊβάν από το 1978. Είχε γεννηθεί στις 27 Απριλίου 1910.

1993: Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (85 χρ.), λογοτέχνης και ζωγράφος. Έζησε στη Θεσσαλονίκη και λάτρεψε την εποχή του Βυζαντίου. Είχε γεννηθεί το 1908

Γεγονότα στον αθλητισμό
1895: Συνεδριάζει για πρώτη φορά η Οργανωτική Επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων με πρόεδρο τον διάδοχο Κωνσταντίνο.
1908: Ο 34χρονος Ανρί Φαρμάν σπάει το φράγμα του ενός χιλιομέτρου. Κάλυψε κάτι λιγότερο από 1.600μ σε 1,5 λεπτό.
1991:Σαράντα φίλαθλοι χάνουν τη ζωή τους και πενήντα τραυματίζονται στο Σοβέτο της Νότιας Αφρικής εξ αιτίας επεισοδίων, αλλά και πανικού στη διάρκεια ποδοσφαιρικού αγώνα.
1991: Διακόπτεται ο ποδοσφαιρικός αγώνας ΑΕΚ – Ολυμπιακού (1-2) στο 85ο από τον διαιτητή Σταύρο Ζακεστίδη. Αστυνομικοί ρίχνουν καπνογόνα στην εξέδρα των οπαδών της ΑΕΚ και η ατμόσφαιρα γίνεται αποπνικτική. Έξω από το γήπεδο, πριν το ματς, μαχαιρώθηκε ο Παναγιώτου, οπαδός του Ολυμπιακού, ο οποίος ξεψύχησε λίγο αργότερα στο Τζάννειο. Το ματς επαναλήφθηκε ένα μήνα μετά στη Ρόδο και η ΑΕΚ νίκησε με 1-0.
1994: Συλλαμβάνονται δύο φίλοι της αμερικανίδας αθλήτριας του καλιτεχνικού πατινάζ Τόνιας Χάρτινγκ κατηγορούμενοι για επίθεση στις 6 Ιανουαρίου κατά της Νάνσι Κέριγκαν. Τελικά αποκαλύφθηκε ότι την επίθεση την είχε οργανώσει η ίδια η Χάρτινγκ για να πάει αυτή στη θέση της Κέριγκαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λιλεχάμερ.
Περισσότερα στο http://sporos-sportime.blogspot.com/2008/01/blog-post_6519.html
1999: Στα 37 του χρόνια ο Μάϊκλ Τζόνσον ανακοινώνει ότι σταματά το μπάσκετ και καταθέτει την φανέλα των Σικάγο Μπουλς με το νούμερο 23.

Γεννήσεις στον αθλητισμό
1892: Πωλ Σμαρτ, αμερικανός ιστιοπλόος. Σε ηλικία 56 χρόνων αναδείχτηκε Ολυμπιονίκης, το 1948 στο Λονδίνο, μαζί με τον γιό του Χίλαρι, φοιτητή στο Χάρβαντ με το σκάφος «Χιλάριους». Ήταν η πρώτη φορά που πατέρας και γιός κερδίζουν χρυσό μετάλλιο στην ίδια διοργάνωση.
1920: Τζον Ντέϊβις, αμερικανός αρσιβαρίστας. Ολυμπιονίκης στα βαρέα βάρη το 1948 στο Λονδίνο (452,5 κιλά) και το 1952 στο Ελσίνκι (460 κιλά). Το 1938 αναδείχτηκε παγκόσμιος πρωταθλητής στα ημιβαρέα βάρη. Κατέρριψε 22 φορές το παγκόσμιο ρεκόρ και το έφθασε το 1950 στα 482,5 κιλά. Πέθανε στις 13 Ιουλίου 1984.1928: Γουίλιαμ Μαρτίνεζ. Ουρουγουανός λίμπερο. Συμμετείχε στο παγκόσμιο κύπελλο του 1954 όπου η «σελέστε» κατέλαβε την 4η θέση. Διέθετε ηγετικά προσόντα κι έκανε μεγάλη καριέρα, αν και ήταν βαρύς. Στην εθνική ομάδα αγωνίστηκε 58 φορές (περίοδος 1950-60) και σημείωσε έξι γκολ. Μέχρι τα 36 χρόνια του αγωνιζόταν στην Πενιαρόλ με την οποία το 1961 κατέκτησε το 2ο Διηπειρωτικό Κύπελλο.
1939: Γιάτσεκ Γκμοχ, ελληνας, πολωνικής καταγωγής ποδοσφαιριστής και προπονητής. Στα 30 χρόνια του υποχρεώθηκε να σταματήσει το ποδόσφαιρο εξ αιτίας ενός σοβαρού τραυματισμού. Είχε προλάβει να παίξει στην Ζνικ Προυσκόφ, την ομάδα της γενέθλιας πόλης του και στη Λέγκια Βαρσσοβίας με την οποία κέρδισε δύο φορές το Κύπελλο (1964,66) και να παίξει 35 φορές στην εθνική Πολωνίας. Στη συνέχεια έγινε προπονητής. Στη Λέγκια (1969-71), βοηθός του Γκόρσκι στην εθνική Πολωνίας (1971-74) με συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1974 (3η θέση). Έπειτα από παραμονή στις ΗΠΑ επέστρεψε ως πρώτος προπονητής στην εθνική Πολωνίας (16 Οκτωβρίου 1976 έως 6 Σεπτεμβρίου 1978) και ανάμνηση τη 4η θέση στο Μουντιάλ του ’78. Το 1978 πήγε για λίγο στη Νορβηγική Σκιντ και από τις 13 Ιανουαρίου 1979 εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Εργάστηκε σε: ΠΑΣ Γιάννινα, Απόλλωνα, Λάρισα, Παναθηναϊκό (1983-85 με νταμπλ το 1984 και συμμετοχή στα ημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών το 1985), ΑΕΚ, Ολυμπιακό (1988-89), ΑΠΟΕΛ (1991-92), Αθηναϊκό (1994-95), Εθνικό (1995-96), Ιωνικό (1997-98), Καλαμάτα (1998-99), Πανιώνιο (1989) και Ιωνικό (2002-03). Το 2004 ήταν σχολιαστής της Πολωνικής τηλεόρασης στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.

1947: Πέτερ Σουντέλιν, σουηδός ιστιοπλόος. Μαζί με τα αδέλφια του Ουλφ και Γιούργκεν νίκησαν στην «ανοιχτή κλάση» ή «5,5» που έγινε για τελευταία φορά σε Ολυμπιακούς Αγώνες σ’ εκείνη τη διοργάνωση το 1968 στο Μεξικό.
1947: Κάρλος Ρέσακ «Τσάρλι», ισπανός αριστερός επιθετικός και προπονητής. Έπαιξε στις Κοντάλ (1965-67) και Μπαρτσελόνα (1967-81). Με 328 συμμετοχές είναι ο δεύτερος ποδοσφαιριστής με τις περισσότερες παρουσίες στην ομάδα. Κέρδισε με τους Καταλανούς το Κύπελλο Κυπελλούχων 1979, τα Κύπελλα Εκθέσεων 1966,72, το Πρωτάθλημα του 1974 και τέσσερα Κύπελλα Ισπανίας (1968,71,78,81). Στην εθνική ομάδα έπαιξε 15 φορές (τρία γκολ) την περίοδο 1969-78 και πήρε μέρος στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978. Στη συνέχεια έγινε προπονητής. Εργάστηκε στην Μπαρτσελόνα (1996,98,2001-02) και στην Ιαπωνική Γιοκοχάμα (1996-98). Πέθανε στις 30 Ιουνίου 2003.

1960: Τάκης Λεμονής, έλληνας προπονητής. Ξεκίνησε την καριέρα του ως ποδοσφαιριστής στον Αττικό. Τον πήρε ο Ολυμπιακός μέσα από τα χέρια του Παναθηναϊκού περισσότερο από ένα καπρίτσιο (για τη μεταγραφή του Δεληκάρη στους «πράσινους») και λιγότερο επειδή το είχε ανάγκη. Κι όμως ο Λεμονής κατάφερε να αποτελέσει έναν από τους βασικούς ποδοσφαιριστές της ομάδας. Το 1987 πήγε στο Λεβαδειακό και δύο χρόνια μετά έκλεισε την καριέρα του. Ως προπονητής άρχισε στον Αστέρα Ζωγράφου. Ακολούθησε ο Ολυμπιακός στον οποίο ανέλαβε πρώτος προπονητής το 2000 (έως το 2002), ενώ συνέχισε στις ομάδες: ΑΠΟΕΛ (2003), Καλλιθέα (2005), Λεβαδειακός (2005-06), Ξάνθη (2006-07) και Ολυμπιακός (2007-σήμερα) με τον οποίο πανηγύρισε το πρωτάθλημα του 2007 και προκρίθηκε στους «16» του Champion League.

1970: Μάρκο Παντάνι, ιταλός ποδηλάτης, ο επονομαζόμενος και «πειρατής». Κέρδισε το 1998 τον Γύρο της Γαλλίας και της Ιταλίας. Αργότερα βρέθηκε ντοπαρισμένος στο Γύρο της Γαλλίας. Βρέθηκε νεκρός σε ξενοδοχείο του Ρίμινι στις 14 Φεβρουαρίου 2004. Ο θάνατός του προερχόταν από χρήση κοκαϊνης και αλκοόλ.

1972: Βιτάλι Σέρμπο, λευκορώσος αθλητής της ενόργανης γυμναστικής. Το 1992 με τα χρώματα της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων χωρών κέρδισε έξι χρυσά μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Βαρκελώνη (σύνθετο ομαδικό, σύνθετο ατομικό, δίζυγο, μονόζυγο, κρίκοι και άλμα), ενώ ήταν 6ος στις ασκήσεις εδάφους. Το 1996 στην Ατλάντα με τα χρώματα της Λευκορωσίας κέρδισε 4 χάλκινα μετάλλια (σύνθετο ατομικό, δίζυγο, άλμα και ίππο), ενώ ήταν 4ος στο σύνθετο ομαδικό. Τώρα ζει μόνιμα στο Λας Βέγκας.

1973: Γιώργος Τζελίλης, έλληνας αρσιβαρίστας. Γεννήθηκε στον Αυλώνα της Αλβανίας. Το 1996 ήταν 4ος στους Ολυμπιακούς Αγώνες, αλλά το 2000 και το 2004 δεν κατάφερε ν’ αγωνιστεί λόγω τραυματισμού. Έχει κερδίσει 7 αργυρά και δύο χάλκινα σε παγκόσμια πρωταθλήματα (1993,98,99,01) και ένα χρυσό, δύο αργυρά και τέσσερα χάλκινα σε Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα (1994,95,96,02)

Θάνατοι στον αθλητισμό
1969: Χαρίλαος Βασιλάκος, έλληνας μαραθωνοδρόμος. Πρώτος πανελληνιονίκης στους αγώνες που έγιναν λίγες μέρες πριν τους Ολυμπιακούς του 1896 έχασε στον Μαραθώνιο της Αθήνας από τον άσημο Σπύρο Λούη. Στην ιδιωτική του ζωή εργαζόταν στο τελωνείο και είχε τον κινηματογράφο «Ολύμπιον» Είχε γεννηθεί το 1876.

2005: Χέλμουτ Λος (57 χρ.), ανατολικογερμανός αρσιβαρίστας. Ήταν 3ος στους Ολυμπακούς Αγώνες του 1976, ενώ είχε κερδίσει επτά χρυσά στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα και άλλα οκτώ σε Ευρωπαϊκό. Θεωρείται ο κορυφαίος αρσιβαρίστας της χώρας.
2005: Γιέρζι Παβλόφσκι (72 χρ.), πολωνός ξιφομάχος. Ολυμπιονίκης το 1968, από τους καλύτερους όλων των εποχών. Το 1976 το κομμουνιστικό καθεστώς της πατρίδας του τον καταδίκασε σε 25 χρόνια φυλάκιση με την κατηγορία της κατασκοπίας υπέρ της CIA και του ΝΑΤΟ. Δέκα χρόνια αργότερα αφέθηκε ελεύθερος.